Σπάνια η φράση «σοκ προκαλεί στην κοινή γνώμη», ακολουθούμενη από οποιαδήποτε παπαριά, προκαλεί όντως σοκ στην κοινή γνώμη. Πρόκειται ουσιαστικά για ένα κατασκεύασμα των ΜΜΕ, που συνήθως σημαίνει «σοκ θέλουν να προκαλέσουν στην κοινή γνώμη τα ΜΜΕ με την ακόλουθη είδηση που μπορεί να μην είναι καν αληθινή». Αλλά μερικές φορές είναι η μόνη φράση που πραγματικά περιγράφει αυτό που νιώθει ο καθένας από μας.

Θα έλεγε κανείς ότι έχουμε δει τόσα να συμβαίνουν γύρω μας, που τίποτα δε θα μπορούσε αληθινά να μας σοκάρει. Κι όμως. Γιατί αν δε σε σοκάρει η αυτοκτονία ενός ανθρώπου στην πλατεία Συντάγματος, την πιο κεντρική και πολυσύχναστη πλατεία της Ελλάδας, μπροστά στους περαστικούς, τότε συγχαρητήρια, είσαι ρομπότ. Μόνο μην ξεχάσεις να πας να σου κοιτάξουν τα λάδια, μήπως χάνεις από πουθενά.

Το να μπει κανείς στο μυαλό ενός ανθρώπου που αποφάσισε να αυτοκτονήσει είναι αδύνατο. Μόνο ο ίδιος ξέρει τι σκέφτηκε, τι συνέβη μέσα του, τι τον οδήγησε σε μία τέτοια πράξη. Θα ήταν, λοιπόν, μάταιο να αναλύσει κανείς την πράξη του. Ναι, «θα ήταν». Αν δεν υπήρχε ένα σημείωμα που να τα εξηγεί όλα.

Φυσικά, δεν είναι ο πρώτος άνθρωπος που αυτοκτόνησε λόγω χρεών. Εκτός συγκλονιστικού απροόπτου, δε θα είναι ούτε ο τελευταίος. Όμως είναι ο πρώτος που αποφάσισε να το κάνει δημόσια. Μπροστά σε κόσμο.

Δεν είμαι σίγουρος πώς μπορεί να εξηγηθεί αυτό. Είπαμε, δεν μπορείς να μπεις στο μυαλό ενός ανθρώπου που πλέον δε ζει για να σου εξηγήσει το σκεπτικό του. Όμως είναι μάλλον προφανές ότι ένας άνθρωπος που αυτοκτονεί δημοσίως θέλει να περάσει ένα μήνυμα. Κάτι θέλει να πει. Και επειδή δε θα τον ακούσει κανείς αν αυτοκτονήσει στο σπίτι του, ούτε αν απλά το φωνάξει στην πλατεία Συντάγματος, αποφασίζει να γράψει ένα σημείωμα με το μήνυμά του και να αυτοκτονήσει μπροστά στους ανύποπτους περαστικούς. Έτσι το βλέπω εγώ τουλάχιστον.

Και μάλλον έτσι το βλέπουν πολλοί. Κρίνοντας από τα μηνύματα που είδα καρφωμένα στα δέντρα της πλατείας Συντάγματος. Μηνύματα γραμμένα από ανθρώπους που ένιωσαν «κάτι» στο άκουσμα αυτής της αυτοκτονίας. Αγανάκτηση; Απόγνωση; Οργή; Κάτι, πάντως. Κάτι ανθρώπινο.

Δε χρειαζόμουν κανένα «κάλεσμα» για να κατέβω σήμερα στο Σύνταγμα. Θα κατέβαινα έτσι κι αλλιώς. Αυθόρμητα. Όπως αυθόρμητα κατέβηκαν και τόσοι άλλοι – όχι ιδιαίτερα πολλοί, αλλά αρκετοί. Που θέλησαν απλώς να αποτίσουν έναν φόρο τιμής. Να αφήσουν ένα λουλούδι, ή έστω απλά να δουν από κοντά αυτό το σημείο, κινούμενοι όχι από τη διαστροφική περιέργεια του περαστικού που ρίχνει μια ματιά σε ένα πολύνεκρο τροχαίο για να δει τα πτώματα, αλλά από την ανάγκη τους να δείξουν «κάτι». Να δώσουν έναν συμβολισμό.

Είναι φοβερά ισχυρός ο συμβολισμός της πράξης του 77χρονου. Πρώτα απ’όλα, δε μιλάμε για έναν νέο άνθρωπο που πάνω στην τρέλα του έκανε μία στιγμιαία απερισκεψία. Μιλάμε για έναν άνθρωπο που είχε 77 χρόνια πίσω του, και κρίνοντας και από το σημείωμά του είχε πλήρη επίγνωση του τι έκανε και γιατί το έκανε. Θα μπορούσε να είναι ο πατέρας μας που δυσκολεύεται να τα βγάλει πέρα. Ή ο παππούς μας. Θα μπορούσε να είναι ο οποιοσδήποτε, σε τελική ανάλυση. Μετά, ο συμβολισμός της αυτοκτονίας στην πιο πολυσύχναστη πλατεία της Αθήνας. Πόσο απεγνωσμένος μπορεί να είσαι ώστε να αποφασίζεις να τερματίσεις τη ζωή σου με τη θέλησή σου, μπροστά σε ένα σωρό αγνώστους, σε μία πλατεία που συχνά γίνεται σύμβολο της λαϊκής αντίδρασης ενάντια στο καθεστώς;

Κάποιοι δε βλέπουν κανέναν συμβολισμό. Κάποιοι βλέπουν απλά έναν σαλταρισμένο παππού που ήθελε να μετατρέψει το θάνατό του σε σόου. Είναι οι ίδιοι που δεν αναγνωρίζουν κανένα σύμβολο, πουθενά. Οι ίδιοι που προπαγανδίζουν τον πραγματισμό και απορρίπτουν συλλήβδην κάθε «ρομαντικό» συμβολισμό που κάποιος επιχειρεί να αποδώσει σε μία πράξη του.

Όμως δεν είναι έτσι ρε πούστη μου. Η ζωή μερικές φορές είναι σαν ποίημα του Σεφέρη: Υπάρχουν συμβολισμοί που μπορεί να έχουν διπλές και τριπλές ερμηνείες, συμβολισμοί που ο καθένας τοποθετεί και ερμηνεύει διαφορετικά. Και αν δοκιμάσεις να εξηγήσεις τη ζωή (ή την ποίηση του Σεφέρη) γδύνοντάς την από οποιονδήποτε συμβολισμό, τότε απλά δεν καταλαβαίνεις απολύτως τίποτα.

Ίσως πολλοί δεν το έχουν καταλάβει, αλλά βρισκόμαστε σε οριακό σημείο. Αν αυτού του ανθρώπου δηλαδή του γύριζε το κεφάλι και αντί για μία σφαίρα στο κεφάλι του έριχνε 100 σφαίρες σαν τον Μπρέιβικ και σκότωνε 100 αθώους περαστικούς; Πόσο μακρινό είναι πια ένα τέτοιο σενάριο; Ο άνθρωπος που φτάνει σε απόγνωση δεν έχει όρια και περιορισμούς. Είτε σκοτώσει 100 ανθρώπους και μετά αυτοκτονήσει, είτε απλά αυτοκτονήσει, δεν έχει καμία διαφορά. Και φυσικά θα πρέπει να βρούμε μετά τι τον οδήγησε σε αυτήν την απόγνωση.

Ε, δεν είναι και δύσκολο. Προφανώς δεν ήταν οι μετανάστες που μας τρώνε τις δουλειές – κι ας ακούς μόνο γι’αυτούς πια στις ειδήσεις. Ήταν οι άνθρωποι που οδήγησαν τη χώρα στην κατάσταση που βρίσκεται τώρα. Οι ίδιοι άνθρωποι που σήμερα θα πουν «εντάξει, ήταν ένα μεμονωμένο περιστατικό, ένας τρελός ήταν, μην συνδέουμε την αυτοκτονία με την κρίση, ποιος ξέρει μαζί με ποιον τα έφαγε», και τέτοια. Την ίδια στιγμή που πολλοί από εμάς νιώθουμε τύψεις για έναν συνάνθρωπό μας που αναγκάστηκε να αυτοκτονήσει για να μην ψάχνει στα σκουπίδια για φαγητό, οι άνθρωποι που ευθύνονται για την κατάστασή του κάνουν τις πάπιες. Όχι πως θα έπρεπε αυτό να μας εκπλήσσει.

Αλλά πού να καταλάβουν αυτοί από σύμβολα. Αυτοί όταν πολεμάνε «για ένα αδειανό πουκάμισο», πολεμάνε όντως για ένα αδειανό πουκάμισο. Αυτό που θα γεμίσουν με την παρουσία τους σε κάποια συνεδρίαση της Βουλής.


(originally posted here)

–          «Καλωσήρθατε στην Ανοιχτή Γραμμή Αυτοκτονίας. Σας ενημερώνουμε ότι οι κλήσεις μαγνητοφωνούνται για λόγους ασφαλείας. Για να μιλήσετε με κάποιον ειδικό, πιέστε 1. Για να ακούσετε το μανιφέστο της οργάνωσής μας, πιέστε 2.

–          Χμμμ…..2.

–           «Η Suicide Assistance ιδρύθηκε το 2011, μία χρονιά κατά την οποία παρατηρήθκε κατακόρυφη αύξηση των αυτοκτονιών, λόγω της οικονομικής κρίσης. Η εταιρεία μας γνωρίζει πολύ καλά ότι η ζωή είναι δύσκολη και συχνά πολλοί από εμάς βρισκόμαστε στη δυσάρεστη θέση να θέλουμε να αυτοκτονήσουμε, αλλά να μην μπορούμε να το κάνουμε. Οι εξειδικευμένοι υπάλληλοι της Suicide Assistance θα σας συμβουλεύσουν για τον τρόπο αυτοκτονίας που σας ταιριάζει, και αν χρειαστεί θα αναλάβουν να τη φέρουν εις πέρας οι ίδιοι, για να αποφευχθεί το οδυνηρό ενδεχόμενο μίας αποτυχημένης απόπειρας. Εγγυώμαστε 100% εχεμύθεια και 100% αποτελεσματικότητα.» «Για να μιλήσετε με κάποιον ειδικό, πιέστε 1. Για να ακούσετε το μανιφέστο της οργάνωσής μας, πιέστε 2.»

–          1.

–          Είστε σε γραμμή προτεραιότητας. Σύντομα, κάποιος εξειδικευμένος συνεργάτης μας θα είναι μαζί σας. Παρακαλώ περιμένετε»… «Το τελευταίιιιιιιοοοο βράααααδυ μουυυυυυυυυ απόοοοοοοψε το περνάααααωωωωωωωωωωω…»…….. Γραμμή αυτοκτονίας, πώς μπορώ να σας εξυπηρετήσω;

–          Καλησπέρα σας…

–          Καλησπέρα.

–          Θα ήθελα να αυτοκτονήσω.

–          Και πολύ καλά κάνετε. Χρέη;

–          Ναι, πολλά χρέη.

–          Καταλαβαίνω…Στην Suicide Assistance ξέρουμε πολύ καλά πώς νιώθετε και θα κάνουμε τα πάντα για να σας βοηθήσουμε. Αρκεί, φυσικά, να είστε σίγουρος.

–          Ναι, είμαι σίγουρος, το σκέφτομαι εδώ και μήνες.

–          Άνεργος, ε;

–          Ναι, έναν χρόνο τώρα. Πέθανε και η μάνα μου πριν από μερικούς μήνες, και δεν έχω πια κανένα εισόδημα.

–          Μη σας απασχολεί καθόλου, οι υπηρεσίες μας παρέχονται εντελώς δωρεάν, δεν υπάρχει καμία χρέωση.

–          Αλήθεια; Πώς κι έτσι;

–          Είμαστε Μη Κυβερνητική Οργάνωση, επιδοτούμαστε από τους υποστηρικτές μας.

–          Υποστηρικτές;

–          Ναι, συνεργαζόμαστε με νεκροταφεία, γραφεία τελετών, προμηθευτές όπλων και άλλες εταιρείες που μας χρηματοδοτούν. Εσείς δε θα επιβαρυνθείτε καθόλου.

–          Α, ωραία, γιατί το’χα άγχος…

–          Πείτε μου, τώρα: Έχετε συγγενείς εν ζωή;

–          Έναν αδερφό και την πρώην σύζυγό μου.

–          Α, είστε χωρισμένος;

–          Ναι, εδώ και 4 χρόνια.

–          Παιδιά;

–          Δεν έχω, ευτυχώς.

–          Πράγματι, ευτυχώς, δεν είναι κόσμος αυτός να φέρνει κανείς παιδιά. Θα θέλατε να σας βοηθήσω να γράψετε ένα σημείωμα προς τον αδελφό και τη σύζυγό σας;

–          Τι σημείωμα;

–          Ε, δεν μπορείτε να αυτοκτονήσετε χωρίς να αφήσετε πίσω ένα σημείωμα που να εξηγεί για ποιον λόγο το κάνατε. Θα σας περάσουν για τρελό. Ξέρετε, εμείς καταλαβαίνουμε την ανάγκη που νιώθει κανείς να ησυχάσει από τα προβλήματά του, αλλά αυτό το θέμα είναι ακόμα ταμπού για την κοινωνία. Ο αυτόχειρας θεωρείται τρελός. Γι’αυτό και είναι απαραίτητο να αφήσετε ένα σημείωμα, όπου θα εξηγείτε για ποιον λόγο πήρατε αυτήν την απόφαση.

–          Ναι, έχετε δίκιο, δεν το είχα σκεφτεί αυτό.

–          Θέλετε λοιπόν βοήθεια με αυτό; Να σας στείλω σε κάποιο e-mail ένα προσχέδιο να το εκτυπώσετε;

–          Όχι, αφήστε το, θα το κάνω μόνος μου.

–          Πολύ ωραία, όπως θέλετε. Τώρα, έχετε σκεφτεί με ποιον τρόπο θα θέλατε να αυτοκτονήσετε;

–          Σκεφτόμουν τα χάπια…

–          Α, δε σας τα συνιστώ. Αυτές οι απόπειρες συνήθως αποτυγχάνουν, υπάρχουν πολύ πιο σίγουροι τρόποι.

–          Τι μου προτείνετε;

–          Το κρέμασμα είναι αρκετά αποτελεσματικό και καθαρό, ο θάνατος επέρχεται γρήγορα, καθώς η αγχόνη τσακίζει τον σβέρκο σας και…

–          Θεέ μου, δεν μπορώ, δεν μπορώ ούτε να το σκέφτομαι. Κάτι άλλο;

–          Μένετε σε πολυκατοικία;

–          Ναι, είναι μία τριώροφη πολυκατοικία.

–          Α, δε μας κάνει, ακόμα κι αν πέσετε από την ταράτσα υπάρχει η πιθανότητα να επιζήσετε, και μάλιστα με σπασμένα πόδια, διαλυμένη σπλήνα, πιθανόν με σοβαρές εγκεφαλικές βλάβες…

–          Αχ σας παρακαλώ, δεν μπορώ να τα ακούω αυτά.

–          Μα νόμιζα ότι το έχετε πάρει απόφαση.

–          Το έχω πάρει, αλλά δε θέλω να υποφέρω.

–          Καταλαβαίνετε, όμως, ότι αν η αυτοκτονία ήταν κάτι το υποφερτό, δε θα χρειαζόταν να είμαι εδώ να σας συμβουλεύω, θα το κάνατε και μόνος σας.

–          Δεν υπάρχει κάτι άλλο; Ξέρω’γω, έχω ακούσει ότι η ηλεκτρική καρέκλα ας πούμε δεν πονάει τόσο πολύ.

–          Λυπάμαι, η ηλεκτρική καρέκλα είναι ρεζερβέ απόψε, θα είναι ξανά διαθέσιμη την ερχόμενη Δευτέρα, αν είστε διατεθειμένος να περιμένετε.

–          Τι άλλο έχετε;

–          Υπάρχει πάντα η λύση του πιστολιού.

–          Πιστόλι, ε; Ποτέ δεν τα πήγαινα καλά με τα όπλα.

–          Αν έχετε πρόβλημα, μπορούμε να στείλουμε κάποιον από το σπίτι σας να το κάνει αυτός.

–          Αλήθεια; Αυτό θα ήταν καλό.

–          Φυσικά. Προτιμάτε 38άρι; Καλάσνικοφ; Κοντόκανη καραμπίνα; Ούζι;

–          Δεν ξέρω καθόλου από αυτά, ό,τι να’ναι.

–          Ξέρετε, έχει σημασία, ας πούμε η καραμπίνα και το καλάσνικοφ θα γεμίσουν το σπίτι με αίματα και εντόσθια, θα είναι δύσκολο να καθαριστούν μετά, είναι κρίμα δηλαδή γι’αυτόν που θα το αναλάβει, γι’αυτό σας πρότεινα τον απαγχονισμό αρχικά…

–          Όχι, όχι, να λείπει. 38άρι.

–          38άρι, καλή επιλογή. Να ξέρετε, οι πιστολέρο μας είναι οι καλύτεροι της αγοράς.

–          Το ελπίζω.

–          Κάτι άλλο, τώρα: Έχετε κάποιον γνωστό σε γραφείο τελετών; Να σας συστήσω κάποιο;

–          Α, θα το κανονίσει ο αδελφός μου αυτό.

–          Ναι, αλλά εμείς έχουμε την τεχνογνωσία και τις διασυνδέσεις, μπορώ να σας προσφέρω ένα πακέτο με φέρετρο από μαόνι, θέση στην άκρη του νεκροταφείου, να μην είστε ανάμεσα σε όλους τους άλλους νεκρούς, και δωρεάν μακιγιέρ.

–          Μακιγιέρ;

–          Φυσικά, θα πρέπει κάποιος να φροντίσει το πρόσωπό σας για να μπορεί να είναι ανοιχτό το φέρετρο. Ξέρετε, οι σφαίρες του όπλου θα σας κάνουν το κεφάλι σαν έμμενταλ από τις τρύπες, και…

–          ΜΗΝ ΤΟ ΛΕΤΕ ΑΥΤΟ, σας παρακαλώ δηλαδή, δεν μπορώ να σκέφτομαι τέτοια πράγματα!

–          Μα δεν καταλαβαίνω, εσείς δε μου είπατε ότι θέλετε να αυτοκτονήσετε; Όλα αυτά δεν τα είχατε σκεφτεί;

–          Δε θέλω να τα σκέφτομαι, θέλω απλά να αυτοκτονήσω και να τελειώσουν τα βάσανά μου!

–          Μα θα τελειώσουν τα βάσανά σας, απλά όταν τελειώσουν θα είστε σαν σουρωτήρι από τις σφαίρες και κατάχλωμος από την αιμορραγία.

–          Μα επιτέλους, γιατί μου τα λέτε αυτά;

–          Προσπαθώ νας σας κάνω να εγκλιματιστείτε στη νέα σας κατάσταση, μην ξεχνάτε ότι σε λίγες ώρες θα είστε νεκρός, αιμόφυρτος, στο πάτωμα του σπιτιού σας, με τριάντα τρύπες από 38άρι σε όλο σας το σώμα…

–          Άι σιχτίρ μωρή, που να φας τη γλώσσα σου, προτιμώ να ζήσω

–          Όπως θέλετε κύριε, εμείς πάντως είμαστε στη διάθεσή σας αν μας χρειαστείτε.

–          Δε θα σας χρειαστώ.

*ΚΛΙΚ*

–          Λοιπόν;

–          Άλλος ένας χέστης.

–          Ήταν πολύ έξυπνη η ιδέα της «Γραμμής Αυτοκτονίας».

–          Πράγματι, από τότε που την ξεκινήσαμε δεν έχει καταγραφεί ούτε μία αυτοκτονία σε ολόκληρη την πόλη. Όλοι λένε «καλύτερα να πεθάνω, να μην υποφέρω», αλλά όταν τους εξηγείς τι θα τους συμβεί πεθαίνοντας, προτιμούν να ζήσουν.

–          Νομίζω ότι είναι στην ανθρώπινη φύση αυτό.

–          Μα αυτό τους κάνουμε, στην ουσία: Ξυπνάμε το κοιμισμένο τους ένστικτο αυτοσυντήρησης.

–          Ήταν πολύ έξυπνη ιδέα.

–          Χαίρομαι που μου το αναγνωρίζεις

*ΝΤΡΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΝ*

–          Άλλος ένας χέστης…