Λένε πως ο χρόνος είναι αμείλικτος, δε λυπάται κανέναν. Όλους τους οδηγεί αργά ή γρήγορα στο θάνατο, με λιγότερο ή περισσότερο μαρτυρικό τρόπο. Κι όμως, ο χρόνος έχει κι αυτός τις συμπάθειές του. Σε κάποιους παρέχει προνομιακή μεταχείριση, χωρίς να είναι επίσημα γνωστό αν αυτοί οι κάποιοι έκαναν κάτι για να αξίζουν αυτήν την προνομιακή μεταχείριση ή απλά στάθηκαν τυχεροί.

Η Μαρίνα Ν. είναι από τους ανθρώπους στους οποίους ο χρόνος δεν έχει φερθεί απλά με επιείκεια, αλλά και με συμπάθεια, θα έλεγε κανείς. Δείχνει γύρω στα 30, το πολύ 35. Μερικοί την κάνουν και για 27 ή 28. Και όλοι μένουν με ανοιχτό το στόμα όταν μαθαίνουν την πραγματική της ηλικία: 48 ετών. Όχι, δεν της φαίνεται καθόλου, ειδικά έτσι όπως στέκεται στη μέση του βαγονιού, κρατώντας νωχελικά το σίδερο και κοιτάζοντας τα φώτα του τούνελ με παιδικό ενθουσιασμό. Κανείς ποτέ δεν το έχει μαντέψει σωστά.

Η Μαρίνα έχει μία θεωρία για την ευνοϊκή μεταχείριση που έχει από το χρόνο. Πιστεύει πως ο λόγος που δε γερνάει τόσο γρήγορα όσο οι άλλοι είναι ότι καταφέρνει να διατηρεί το μυαλό της πιο νεανικό από τους άλλους της ηλικίας της. Και πράγματι, στο μυαλό η Μαρίνα δε θυμίζει πενηντάρα. Έχει φρέσκες ιδέες, πολύ κοντά σε αυτές των εικοσάρηδων και των τριαντάρηδων, ταυτίζεται μαζί τους και της αρέσει αυτό. Λέει πως όταν το μυαλό σου δε γερνάει, τότε δε γερνάει και το σώμα σου.

Αυτή είναι φυσικά μία θεωρία. Η Μαρίνα έχει μόνο θεωρίες, όχι βεβαιότητες. Και αυτό είναι μάλλον που την κρατά τόσο νέα, τουλάχιστον στο μυαλό. Από μία ηλικία και μετά, λέει, το μυαλό των ανθρώπων σαν να σκληραίνει, και από σφουγγάρι που απορροφά κάθε είδους γνώση μετατρέπεται σε αδιαπέραστη σιδερένια περικεφαλαία, από την οποία δεν περνάει τίποτα. Ό,τι είναι ήδη μέσα μέχρι αυτήν την ηλικία παραμένει φυλακισμένο εκεί, και τίποτα καινούργιο δεν μπορεί να μπει. Από αυτήν την ηλικία και μετά, που είναι διαφορετική για κάθε άνθρωπο, το μυαλό αρνείται να δεχθεί νέες γνώσεις. Αρνείται να αμφισβητήσει και λειτουργεί μόνο με βεβαιότητες. Έτσι πιστεύει η Μαρίνα.

Και όλα αυτά δεν τα πιστεύει έτσι, στον αέρα. Έχει δει φίλους της που στα 18 τους αμφισβητούσαν την ύπαρξη του Θεού και αναζητούσαν το θρησκευτικό τους μονοπάτι να είναι πλέον φανατικοί θρησκόληπτοι ή φανατικοί άθεοι, που δε δέχονται ως πιθανή καμία άλλη εκδοχή πέρα από αυτήν που οι ίδιοι έχουν ενστερνιστεί για την ύπαρξη του Θεού. Έχει δει συγγενείς να έρχονται στα χέρια σε οικογενειακά τραπέζια τα Χριστούγεννα, για θέματα που πριν από είκοσι χρόνια θα συζητούσαν ήρεμα και διαλλακτικά, πίνοντας το κρασάκι τους και πνίγοντας την όποια διαφωνία τους στο φαγητό. Έχει δει πολλούς γύρω της να αλλάζουν. Να γίνονται από εξερευνητές του κόσμου, παλαίμαχοι της ζωής, έρμαια ενός ηλεκτρονικού κουτιού, κλαδιά σε έναν βαθιά ριζωμένο καναπέ, δυστυχισμένες βεβαιότητες σε έναν κόσμο χωρίς βεβαιότητες.

Και πράγματι, τι νόημα έχει να είσαι βέβαιος για οτιδήποτε σε έναν κόσμο όπου πρέπει να αμφιβάλλεις ακόμα και για το αν θα ξημερώσει η αυριανή μέρα; Δεν είναι απλά χαζό. Είναι επικίνδυνο. Γιατί η βεβαιότητα, άπαξ και σου σφηνωθεί στο κεφάλι, δε φεύγει με τίποτα, όπως αποδεικνύει η εμπειρία της Μαρίνας. Ακόμα και αν συμβεί κάτι που θα κλονίζει ανεπανόρθωτα τα θεμέλια της βεβαιότητάς σου, κάτι που θα ανατρέπει εντελώς την παγιωμένη άποψη που έχεις στο κεφάλι σου, εσύ θα βρεις τον τρόπο να το ενσωματώσεις στη βεβαιότητά σου, χωρίς αυτή να κλονιστεί στο ελάχιστο. Μπορεί να είναι μία θεωρία συνωμοσίας (που σε ένα τέτοιο μυαλό δεν είναι καν θεωρία, αλλά βεβαιότητα) ή κάποιο άλλο σενάριο στο οποίο κανένας υγιής εγκέφαλος δε θα μπορούσε να υποκύψει άνευ όρων, όμως ένας εγκέφαλος που έχει προσβληθεί από τον ιό της βεβαιότητας δεν μπορεί να του αρνηθεί την είσοδο και τη διαμονή.

Όλα αυτά, βέβαια, είναι η θεωρία της Μαρίνας. Καμία βεβαιότητα. Μόνο αμφιβολίες. Αμφιβολίες που καμιά φορά τη βασανίζουν, όμως ξέρει κατά βάθος πως χάρη σε αυτές καταφέρνει να παραμένει νέα, σίγουρα στο μυαλό, και ίσως και στο σώμα. Με τις αμφιβολίες άλλωστε δεν πέτυχε ό,τι καλό έχει πετύχει η ανθρωπότητα; Στο όνομα των βεβαιοτήτων δεν έγιναν οι μεγαλύτερες καταστροφές; Έτσι πρέπει να είναι. Αναμφίβολα; Όχι. Πάντα με αμφιβολία. Για να έχει το περιθώριο ο χρόνος να της προσφέρει μία καλύτερη συμφωνία σε σχέση με τους βέβαιους αυτού του κόσμου.

Advertisements