Σε ολόκληρο τον κόσμο, από την αρχή της ανθρωπότητας, λαμβάνονται καθημερινά αποφάσεις ασήμαντες και αποφάσεις σημαντικές. Και μια στο τόσο, βρίσκεται κάποιος να πάρει μία πραγματικά μεγάλη απόφαση, που του εξασφαλίζει μία θέση στα βιβλία της ιστορίας, είτε με χρυσά γράμματα, είτε με μία μαύρη σελίδα αφιερωμένη αποκλειστικά σ’αυτόν.

Τι διαχωρίζει μία απλώς σημαντική απόφαση από μία αληθινά μεγάλη απόφαση; Δύο παράγοντες, νομίζω: Η στιγμή κατά την οποία λαμβάνεται, και ο αριθμός των ανθρώπων που επηρεάζει.

Με αυτά τα δεδομένα, είναι η απόφαση του πρωθυπουργού της χώρας για δημοψήφισμα σχετικά με τη δανειακή σύμβαση μία μεγάλη απόφαση; Μάλλον όχι. Είναι σίγουρα μία σημαντική απόφαση. Και είναι σίγουρα μία απόφαση που επηρεάζει έναν σημαντικό αριθμό ανθρώπων – όλη την Ελλάδα. Ωστόσο, η στιγμή στην οποία ελήφθη αυτή η απόφαση δεν είναι απλά ακατάλληλη. Είναι η πλέον ακατάλληλη.

Το να γίνονται δημοψηφίσματα δεν είναι κακό πράγμα. Καθόλου κακό, μάλιστα – «άμεση δημοκρατία» δε ζητούσαν οι «αγανακτισμένοι» (πόσο με ενοχλεί αυτή η λέξη σαν προσδιορισμός) στο Σύνταγμα; Ε, το δημοψήφισμα είναι η πεμπτουσία της άμεσης δημοκρατίας. Έχεις ένα πραγματικά σοβαρό θέμα, τόσο σοβαρό που βλέπεις ότι ακόμα κι αν ψηφίσει γι’αυτό η Βουλή (όπου «Βουλή» οι εκατόν πενηντακάτι βουλευτές του εκάστοτε κυβερνώντος κόμματος, λόγω σοβαρής δυσμορφίας του πολιτεύματός μας), πάλι θα προκληθούν σοβαρές και δικαιολογημένες αντιδράσεις. Τι κάνεις; Πετάς το μπαλάκι στον λαό. Τον «κυρίαρχο λαό».

Το θέμα είναι ότι ο λαός δεν είναι κυρίαρχος όποτε μας συμφέρει. Ή είναι πάντα κυρίαρχος, ή δεν είναι καθόλου. Τα τελευταία δύο χρόνια έχει περάσει ένα μνημόνιο, ένα μεσοπρόθεσμο, ένα πολυνομοσχέδιο, κάτι επικαιροποιημένα, κάτι συμβάσεις και κάποια άλλα τέτοια αμελητέα. Προφανώς, τίποτα απ’όλα αυτά δεν ήταν αρκετά σοβαρό για να αποφανθεί ο «κυρίαρχος λαός» για την τύχη του. Και τον θυμηθήκαμε τώρα, που έχουν περάσει όλα αυτά, έχουν αποτύχει, και οι δύο επιλογές που μας προσφέρει ένα δημοψήφισμα είναι «καταστροφή» ή «χάος». Όχι, δεν είναι η κατάλληλη εποχή για δημοψήφισμα. Ένα δημοψήφισμα πριν από δύο χρόνια θα ήταν μεγάλη απόφαση. Ένα δημοψήφισμα σήμερα θα ήταν μεγάλη μαλακία. Όλα είναι θέμα timing.

Και για πες, λοιπόν, «κυρίαρχε λαέ»: Τι διαλέγεις; Υποκύπτεις στο εκβιαστικό δίλημμα της κυβέρνησης και την στηρίζεις, μην αντέχοντας να αναλάβεις στους ώμους σου το βαρύ φορτίο της ευθύνης για τυχόν επιστροφή στη δραχμή; Ή ψηφίζεις την έξοδο από την ευρωζώνη και τις ανεξέλεγκτες συνέπειες που θα έχει κάτι τέτοιο στη ζωή σου; Θα σου το πω απλά: Ό,τι από τα δύο κι αν αποφασίσεις, είσαι χαμένος. Αν το δίλημμα τεθεί όπως το φανταζόμαστε όλοι, τότε πρόκειται για μία πολύ καλοστημένη παγίδα. Αν πεις «ΝΑΙ», θα είσαι συνένοχος της κυβέρνησης στα όσα έχει κάνει μέχρι σήμερα και στα όσα πρόκειται να κάνει στο μέλλον αν την αφήσεις. Εσύ θα ψηφίσεις «ΝΑΙ» για να διασώσεις ό,τι μπορείς από αυτά που διέλυσε τα τελευταία χρόνια η κυβέρνηση, όμως επικοινωνιακά το «ναι» σου θα παρουσιαστεί σαν γενναία στήριξη στους κυβερνώντες. Αν πάλι πεις «ΟΧΙ», θα γίνεις αποδιοπομπαίος τράγος. Θα είσαι ο αντιδραστικός, ο ανεύθυνος, ο απερίσκεπτος που άγεται και φέρεται από τα κόμματα της αντιπολίτευσης που βάζουν τα μικροκομματικά συμφέροντα πάνω από το συμφέρον της χώρας σου (σαν να το ακούω ήδη σε διάγγελμα του ΓΑΠ). Ό,τι και να κάνεις, είσαι χαμένος.

Αυτό χρειαζόμαστε, αλήθεια, στην ήδη δύσκολη εποχή που διανύουμε; Ένα πολωτικό δίλημμα; Έναν μίνι εμφύλιο πόλεμο; Μία ακατάσχετη ροή προπαγάνδας εκατέρωθεν; Αν αυτό είναι που χρειαζόμαστε, τότε ναι, πάμε να ψηφίσουμε το «ΝΑΙ» ή το «ΟΧΙ» μας δαγκωτό. Να παίξουμε το παιχνίδι αυτών που ευνοούνται στην κάθε περίπτωση. Να «σωθεί η χώρα», τέλος πάντων.

Θα μου πεις «είναι καλύτερη λύση οι εκλογές;». Ναι, ξέρω, αν οι εκλογές μπορούσαν να αλλάξουν κάτι θα ήταν παράνομες. Αλλά το ίδιο και τα δημοψηφίσματα. Στις εκλογές τουλάχιστον έχεις περισσότερες επιλογές. Είναι εντελώς διαφορετικό πράγμα να ψηφίζεις «ΝΑΙ» ή «ΟΧΙ», από το να ψηφίζεις «Α» ή «Β» ή «Γ» ή «Δ» ή «Ε» ή «ΣΤ» ή «Η» ή «Θ» και πάει λέγοντας. Ακόμα κι αν από αυτές τις επιλογές δε σε καλύπτουν οι πέντε, ή οι δέκα ή οι τριάντα, κάποια θα βρεις που να σε εκφράζει έστω και ελαχιστα. Αν πραγματικά ενδιαφερθείς να εξερευνήσεις λίγο το πολιτικό τοπίο της χώρας, θα βρεις ότι υπάρχουν κι άλλα κόμματα εκτός από αυτά που παίζει η τηλεόραση, που μπορεί να έχουν κάτι να σου πουν, πού ξέρεις. Δεν έχεις και τίποτα να χάσεις, έτσι δεν είναι; Δε σε εκβιάζει κανείς. Ψηφίζεις ό,τι γουστάρεις, ό,τι θεωρείς εσύ καλύτερο. Δε σου βάζει κανείς το πιστόλι στον κρόταφο, αναγκάζοντάς σε να διαλέξεις το καλύτερο από δύο κακά. Και πού ξέρεις, αν η κοινωνία έχει ωριμάσει τόσο όσο νομίζουν μερικοί, μπορεί οι επόμενες εκλογές να κρύβουν ευχάριστες εκπλήξεις.

Το «ΝΑΙ» ή το «ΟΧΙ» μας, αν τελικά κληθούμε να απαντήσουμε, θα είναι η δική μας μεγάλη απόφαση. Όποιο κι αν είναι το αποτέλεσμα, τα βιβλία της ιστορίας θα γράφουν γι’αυτό. Όπως επίσης θα γράφουν για τις μηχανορραφίες και τα «μαγειρέματα» που οδήγησαν στην διενέργεια αυτού του δημοψηφίσματος, αν ποτέ αποκαλυφθούν πλήρως. Και ίσως, ίσως λέω, σε τριάντα χρόνια θα διαβάζουμε μαζί με τα παιδιά μας τα βιβλία της Ιστορίας, θα τα θυμόμαστε όλα αυτά και θα γελάμε…

Advertisements