Ήθελα να ξεκινήσω αυτό το post με έναν ορισμό της Δημοκρατίας, αλλά δεν βρήκα κάποιον που να είναι πλήρης. Για την ακρίβεια, μάλλον δεν υπάρχει κάποιος ορισμός που να μπορεί να περικλείσει όλες τις μορφές δημοκρατίας, και θα πρέπει να καταφύγουμε σε επιμέρους ορισμούς για την καθεμία ξεχωριστά. Ωστόσο, μπορεί να πει κανείς με βεβαιότητα ότι, σε όλες τις μορφές δημοκρατίας, υπάρχουν τρία κοινά χαρακτηριστικά: Η ισότητα, η ελευθερία και η λαΙκή κυριαρχία (είτε άμεση, είτε δι’αντιπροσώπων).

Ας δούμε, λοιπόν, το πολιτικό σύστημα της Ελλάδας μέσα από το πρίσμα των τριών αυτών εννοιών, για να δούμε σε ποιο συμπέρασμα θα καταλήξουμε.

Ξεκινάμε με την ισότητα. Για να δούμε: Η ψήφος του καθενός έχει την ίδια αξία, σωστά; Σωστά. Άρα, στην εκλογική διαδικασία είμαστε όλοι ίσοι. Ναι, αλλά αυτοί που δεν έχουν δικαίωμα ψήφου; Αυτοί δεν είναι ίσοι με τους άλλους. Και δεν αναφέρομαι φυσικά στα άτομα κάτω των 18 ετών – αυτοί καλά κάνουν και δεν ψηφίζουν, καθώς σε αυτήν την ηλικία οι περισσότεροι θα ψήφιζαν απλά ό,τι τους είχε πει ο μπαμπάς και η μαμά. Τι γίνεται, όμως, με τους μετανάστες που ζουν στην Ελλάδα εδώ και 20 χρόνια, κι όμως δεν μπορούν να εκφράσουν μέσω της ψήφου τους τη γνώμη τους για το ποιος θα έπρεπε να κυβερνήσει τον τόπο στον οποίο ζουν εδώ και χρόνια; Είναι ίσοι αυτοί με όλους τους υπόλοιπους πολίτες; Όχι, δεν είναι. Και ακόμα κι αν όντως δοθεί και σε αυτούς τους ανθρώπους δικαίωμα ψήφου, θα έχουμε ήδη αργήσει πάρα πολύ. Όχι, αυτό δεν είναι ισότητα.

Αλλά και οι υποψήφιοι των εκλογών είναι ίσοι μεταξύ τους; Χμμμμμ…Μάλλον όχι. Βλέπετε, ο τηλεοπτικός χρόνος είναι αποκλειστικό προνόμιο των κομμάτων της Βουλής – τα άλλα κόμματα αποκλείονται εκ των πραγμάτων, με την (πρωτότυπη, ομολογουμένως) εξαίρεση των Οικολόγων Πρασίνων, οι οποίοι συμμετείχαν μέχρι και σε debate πολιτικών αρχηγών, μόνο και μόνο επειδή εμφάνιζαν υψηλά ποσοστά στις δημοσκοπήσεις. Γενικά, ωστόσο, κόμματα τα οποία δεν βρίσκονται στη Βουλή δεν προβάλλονται καθόλου από την τηλεόραση, με εξαίρεση κάποια σποτ τα οποία συνήθως προβάλλονται στις 2 τα ξημερώματα. Επιπλέον, τα «μεγάλα» κόμματα χρηματοδοτούνται με τεράστια (σκανδαλώδη σε πολλές περιπτώσεις) ποσά, ώστε να προβληθούν κατά την προεκλογική περίοδο. Αντίθετα, τα μικρότερα κόμματα (ακόμα και αυτά που βρίσκονται στη Βουλή) λαμβάνουν πολύ μικρότερα ποσά, αν λαμβάνουν, με αποτέλεσμα να μην προβάλλονται οι θέσεις τους. Σε προσωπικό επίπεδο, οι βουλευτές αυτοπροβάλλονται με δικά τους έξοδα, οπότε ναι, σε αυτό είναι ίσοι. Ωστόσο, είναι προφανές ότι για τα πολιτικά κόμματα υπάρχουν δυο-τρία μέτρα και άλλα τόσα σταθμά.

Με την ισότητα απέναντι στους νόμους τι γίνεται; Είμαστε όλοι ίσοι απέναντι στον νόμο; Όχι, δεν είμαστε. Γιατί ένας μαγαζάτορας που χρωστάει 1.000 ευρώ σε μια τράπεζα μπορεί να χάσει το σπίτι του αν πέσουν έξω οι δουλειές του. Αντίθετα, αν ένας μεγαλοεπιχειρηματίας χρωστάει 1.000.000 ευρώ στο Δημόσιο, θα κάνει έναν απλό «διακανονισμό» και το χρέος θα εξαφανιστεί ως δια μαγείας. Άλλο παράδειγμα: Αν εγώ δουλεύω σε μια τράπεζα και υπεξαιρέσω 100 ευρώ για να πληρώσω τη ΔΕΗ, θα με στείλουν στα δικαστήρια. Αν ένας υπουργός υπεξαιρέσει 100.000 ευρώ από το Δημόσιο, θα περιμένει απλά να τελειώσει η θητεία του, και μετά, πάλι ως δια μαγείας, θα έχει παραγραφεί το αδίκημά του. Ισονομία, λοιπόν; Όχι, δεν έχουμε απ’αυτό.

Νομίζω ότι το θέμα της ισότητας το καλύψαμε, οπότε ας περάσουμε στην ελευθερία. Από ελευθερία άλλο τίποτα, θα μπορούσε να πει κανείς: Ελεύθερη αγορά (όπου οι επιχειρηματίες μπορούν να κάνουν κυριολεκτικά ό,τι θέλουν – η απόλυτη ελευθερία, ή μάλλον «ασυδοσία», για να είμαστε πιο ακριβείς), ελεύθερη διακίνηση ιδεών (αφού κυκλοφορούν εφημερίδες και περιοδικά που εκφράζουν όλους τους πολιτικούς χώρους, από την εξωκοινοβουλευτική αριστερά μέχρι και την ακροδεξιά), ελευθερία διαμαρτυρίας και διαδηλώσεων (όχι απεριόριστη, αλλά ελευθερία, nevertheless), γενικά δεν μπορώ να πω ότι νιώθω φυλακισμένος. Ένα μελανό σημείο που πρέπει να επισημανθεί, βέβαια, είναι οι άνευ λόγου και αιτίας προφυλακίσεις ανθρώπων που κάποιες φορές είναι εντελώς αθώοι, απλώς και μόνο επειδή ένας αστυνομικός έψαχνε ένα εξιλαστήριο θύμα για να δείξει ότι «κάνει σωστά τη δουλειά του». Στέρηση προσωπικής ελευθερίας, δηλαδή, συχνά αναίτια και παράτυπα. Αν και οι αστυνομικοί συμπεριφέρονταν πιο σωστά, τα πράγματα θα ήταν πολύ καλύτερα.

Για τη λαϊκή κυριαρχία δεν μπορούν να ειπωθούν πολλά: Ο λαός ψηφίζει τους εκπροσώπους του, αυτοί αποφασίζουν γι’αυτόν όσο κρατάει η θητεία τους. Είναι έτσι, όμως;

Χθες γίναμε όλοι μάρτυρες μιας απροκάλυπτης καταπάτησης της ελευθερίας ενός βουλευτή στην κατά συνείδηση ψήφο. Όπως ξέρετε (αλλά θα δείτε και παρακάτω), οι βουλευτές μας είναι εκλεγμένοι από τον λαό ως εκπρόσωποί του, και επομένως η ελευθερία τους να λένε και να ψηφίζουν ό,τι οι ίδιοι θεωρούν καλύτερο για τη χώρα είναι αυτονόητη και αδιαπραγμάτευτη. Αυτά στη θεωρία, βέβαια. Γιατί στην πράξη, χθες είχαμε τέσσερις διαγραφές βουλευτών από το κόμμα τους, επειδή παραστράτησαν από την επίσημη «γραμμή» του κόμματος και ψήφισαν κατά συνείδηση. Ουσιαστικά, δηλαδή, τα δύο μεγάλα κόμματα «ποινικοποίησαν» την ελευθερία γνώμης των βουλευτών τους, οι οποίοι είναι εκλεγμένοι από το λαό – με άλλα λόγια, «φίμωσαν» τους ψηφοφόρους αυτών των βουλευτών, οι οποίοι τους ψήφισαν γι’αυτόν ακριβώς τον λόγο: Για να λένε τη γνώμη τους. Επομένως, καταπάτησαν ΚΑΙ τη λαϊκή κυριαρχία. Χτύπημα 2 σε 1.

Και, σαν να μην έφτανε η διαγραφή από το κόμμα, οι εν λόγω βουλευτές δέχονται πιέσεις να παραιτηθούν από την βουλευτική τους έδρα, ώστε να μη χάσει το κόμμα τις έδρες του στη Βουλή. Είναι προφανές ότι το κάθε κόμμα έχει συμφέρον να «σουτάρει» τον διαφωνούντα βουλευτή, και στην θέση του να τοποθετήσει τον επιλαχόντα, που καλά θα κάνει να παπαγαλίζει τη γραμμή της παράταξης, αν θέλει να μην έχει την ίδια τύχη. Φυσικά, κανείς δεν μπορεί να υποχρεώσει έναν βουλευτή να παραιτηθεί από την έδρα του. Δείτε τι γράφει το Σύνταγμα στο Άρθρο 60:

Άρθρο 60

1. Οι βουλευτές έχουν απεριόριστο το δικαίωμα της γνώμης και ψήφου κατά συνείδηση.

2. Η παραίτηση από το βουλευτικό αξίωμα είναι δικαίωμα του βουλευτή, συντελείται μόλις ο βουλευτής υποβάλλει γραπτή δήλωση στον Πρόεδρο της Βουλής και δεν ανακαλείται.

Είναι σαφές ότι το Σύνταγμα προστατεύει τους βουλευτές από τέτοιες ανήθικες κομματικές πρακτικές, και άρα θεσμικά είναι όλοι τους καλυμμένοι. Θα μπορέσουν, όμως, εκ των πραγμάτων να αντισταθούν στις πιέσεις των παρατάξεών τους; Με άλλα λόγια: Είναι το (πραγματικό) πολίτευμά μας αρκετά δημοκρατικό, ώστε να υπερισχύσει η συνταγματική πρόβλεψη σε βάρος της βαθιά ανελεύθερης πρακτικής των κομμάτων;

Ό,τι και να γίνει, η απαίτηση των κομμάτων είναι εξοργιστική. Είναι μια επίθεση κατά της ελευθερίας των βουλευτών και της αρχής της λαϊκής κυριαρχίας. Γιατί οι Έλληνες ψηφοφόροι ψηφίζουν τους εκπροσώπους τους, οι οποίοι (καλώς ή κακώς – αυτό είναι άλλο θέμα) είναι 300, και όχι 5, όσα και τα κόμματα. Η κομματική «γραμμή» δεν πρέπει να καταπνίγει τις αντίθετες απόψεις. Τα κόμματα, όπως και κάθε κοινωνική οργάνωση, είναι ζωντανοί οργανισμοί, αποτελούνται από ανθρώπους οι οποίοι αναπόφευκτα θα έχουν διαφορετικές απόψεις σε κάποια θέματα. Αυτό δε σημαίνει ότι οι διαφωνούντες πρέπει να απομονώνονται, καθώς αυτή η πρακτική «σκοτώνει» τον διάλογο και είναι άκρως φασιστική – η επικρατούσα γνώμη δεν πρέπει να εξουδετερώνει τις άλλες γνώμες, αλλά να συνυπάρχει μαζί τους.

Επιπλέον, σήμερα είχαμε και το άλλο εξοργιστικό: Με μία ξαφνική τροπολογία (η οποία πέρασε, όπως και τα μέτρα, με το «έτσι θέλω» στη Βουλή), ο Υπουργός Οικονομικών είναι υπερυπουργός. Πώς λέμε «υπερήρωας»; Ε, αυτό ακριβώς, αλλά η υπερφυσική του δύναμη είναι ότι πλέον μπορεί να υπογράφει ό,τι συμφωνίες και μνημόνια θέλει, χωρίς να δίνει λογαριασμό σε κανέναν. Κανέναν απολύτως. Ούτε στη Βουλή, ούτε στον λαό, ούτε καν στους συνεργάτες του. Τι σημαίνει αυτό στην πράξη; Ότι παρακάμπτεται σκόπιμα η Βουλή, το νομοθετικό σώμα της χώρας, το εκλεγμένο από τον λαό νομοθετικό σώμα της χώρας, ώστε να μπορεί ένας και μόνο άνθρωπος, με συγκεντρωτική (και άρα όχι δημοκρατική) εξουσία να περνάει συμφωνίες που ο ίδιος κάνει με τρίτους, σαν νόμους του κράτους. Αυτή κι αν είναι καραμπινάτη καταπάτηση της αρχής της λαϊκής κυριαρχίας! Όσοι μίλησαν για «κοινοβουλευτικό πραξικόπημα», έχουν δίκιο. Αυτό ακριβώς είναι.

Συνοψίζοντας, βλέπουμε ότι στη χώρα μας δεν υπάρχει ισότητα, η ελευθερία είναι περιορισμένη και η λαϊκή κυριαρχία καταδυναστεύεται από απαράδεκτες κομματικές πρακτικές.. Οι τρεις βασικές αρχές της δημοκρατίας έχουν, με τον ένα ή με τον άλλον τρόπο, καταλυθεί. Τι πολίτευμα έχουμε, λοιπόν, στην Ελλάδα; Πάντως όχι δημοκρατία…Δυστυχώς, θα πρέπει να βρούμε ένα νέο όνομα για να χαρακτηρίσουμε το πολίτευμά μας.

Να δώσω εγώ μία ιδέα; «Δικτατορία των ηλιθίων». Νομίζω πως είναι απόλυτα ταιριαστό και περιγράφει γλαφυρά την κατάσταση.

Μου λέγανε οι γονείς μου πάντα πόσο τυχερός είμαι που δεν πρόλαβα την Χούντα. Ε, ορίστε, τη ζω τώρα. Ευχαριστημένοι;

Advertisements