Για τους περισσότερους, η φράση «τροφή για σκέψη» μπορεί να σημαίνει ένα βιβλίο, μια σινεφίλ ταινία, ένα θεατρικό έργο, μια όπερα – κάτι κουλτουριάρικο, τέλος πάντων. Ωστόσο, οτιδήποτε (και εννοώ ΟΤΙΔΗΠΟΤΕ) μπορεί να λειτουργήσει σαν τροφή για σκέψη. Ακόμα και μία κακής ποιότητας εκπομπή στην τηλεόραση.

Προχθές έβλεπα το πρώτο επεισόδιο του Greek Idol. Ναι, το έκανα κι αυτό. Μη γουρλώνετε τα μάτια σας και μη χάνετε πάσα ιδέα. Το βρήκα ρηχό, βαρετό και υπέρ το δέον κλαψιάρικο. Δε θα δω το δεύτερο επεισόδιο. Ούτε ολόκληρο το πρώτο δεν μπόρεσα να αντέξω καλά-καλά.

Αλλά να που αυτό το κακής ποιότητας σόου με έβαλε σε σκέψεις. Βλέποντας ορισμένους διαγωνιζόμενους, οι οποίοι ήταν εμφανές ότι δεν είχαν κανένα απολύτως ταλέντο στο τραγούδι, κι όμως όχι μόνο πίστευαν ότι θα μπορούσαν να γίνουν ο επόμενος Ρουβάς ή η επόμενη Βίσση, αλλά και θύμωναν όταν οι κριτές τους απέρριπταν. Πίστευαν ότι η εικόνα του εαυτού τους που είχαν στο μυαλό τους ήταν η σωστή, ενώ η εικόνα που έβλεπαν όλοι οι άλλοι ήταν η λάθος.

Ήταν η πρώτη φορά που πραγματικά κατάλαβα τι σημαίνει εκείνη η φράση για την καμήλα, που δε βλέπει τη δική της καμπούρα, παρά μόνο τις καμπούρες των άλλων. Όταν ένας άνθρωπος έχει σχηματίσει μια συγκεκριμένη ιδέα για τον εαυτό του, όταν έχει γαλουχηθεί με αυτήν, πώς μπορεί να την αποχωριστεί; Πώς μπορεί να δεχτεί ότι αυτή η εικόνα ίσως και να μην είναι η σωστή; Πώς μπορεί, τελικά, να δεχτεί μια εικόνα που έχουν σχηματίσει άλλοι γι’αυτόν, η οποία έρχεται σε σύγκρουση με την ήδη σχηματισμένη εικόνα που έχει στο μυαλό του;

Όταν ένας άνθρωπος μεγαλώνει πιστεύοντας ότι είναι ο νέος Καζαντζίδης, ή η νέα Μαντόνα, ή δεν ξέρω κι εγώ ποιος άλλος, είναι μεγάλο πλήγμα να του λες ότι όλα αυτά που ονειρευόταν τόσα χρόνια ήταν, απλώς, μπούρδες. Και αυτός ο άνθρωπος θα αντιδράσει, θα διαφωνήσει, θα θυμώσει, θα κλάψει. Αλλά δύσκολα θα αποδεχθεί την κατάσταση.

Καλώς ή κακώς, ο εαυτός μας είναι ό,τι πιο σημαντικό έχουμε στη ζωή μας. Όσο βαριά κι αν ερωτευτούμε, όσες μεγάλες προσωπικότητες κι αν γνωρίσουμε και όσο κι αν αυτές μας επηρεάσουν, ο εαυτός μας θα είναι πάντα πάνω απ’όλα. Και δε θα αφήσουμε ποτέ κανέναν «ξένο» να τον βλάψει, καταστρέφοντας την ιδανική εικόνα που έχουμε γι’αυτόν.

Τίθεται λοιπόν το ερώτημα: Πόσο αντικειμενικός μπορεί να είναι κανείς με τον εαυτό του; Πόσο μπορούμε να βλέπουμε τα στραβά μας χωρίς να πληγώνουμε την έμφυτη περηφάνια μας;

Νομίζω πως είναι πολύ δύσκολο. Γιατί δε μιλάμε για απλό εγωισμό, αλλά σχεδόν για ένστικτο επιβίωσης. Η υπεράσπιση την εικόνας που έχουμε σχηματίσει στο μυαλό μας είναι, ουσιαστικά, ένας μηχανισμός άμυνας που προστατεύει την αυτοεκτίμησή μας από τους «κακούς» έξωθεν κινδύνους. Μόνο που αυτοί οι «κίνδυνοι» δεν είναι πάντα κακόβουλοι. Ναι, σίγουρα υπάρχουν άνθρωποι που θέλουν να μας βλάψουν για τους δικούς τους λόγους, όμως πολύ συχνά αυτό που αρνούμαστε να δούμε είναι η πραγματικότητα. Αρνούμαστε να παραδεχτούμε ότι αυτό που έχουμε στο μυαλό μας δεν είναι η πραγματικότητα, αλλά μια διαστρεβλωμένη παραλλαγή της. Και, όσο κι αν θέλουμε να προστατεύσουμε την αυτοεκτίμησή μας, η άρνησή μας μακροπρόθεσμα θα μας βλάψει περισσότερο από την παραδοχή της πραγματικότητας.

Το συμπέρασμά μου είναι ότι κανείς δεν μπορεί ποτέ να είναι πλήρως αντικειμενικός με τον εαυτό του. Είναι αδύνατον. Και είναι αδύνατο γιατί από τη φύση μας διαθέτουμε παρωπίδες, οι οποίες μας εμποδίζουν να δούμε την πλήρη εικόνα. Η γνώμη μου είναι ότι κανείς δε θα πρέπει να είναι δογματικός με την άποψη που έχει για τον εαυτό του – το ιδανικό θα ήταν να μην είχε καν άποψη για τον εαυτό του, αλλά αυτό είναι απολύτως αδύνατο. Είναι μη-ανθρώπινο. Όμως, όταν κάποιος μας αποκαλύπτει την αλήθεια, δεν πρέπει ούτε να θυμώνουμε, ούτε να την αρνούμαστε. Πρέπει να προσαρμοστούμε στην πραγματικότητα, όσο δύσκολο κι αν είναι.

Αυτή τη στιγμή μάλλον σιχαίνομαι τον εαυτό μου, γράφω σαν συγγραφέας φτηνού βιβλίου αυτοβοήθειας (που μου τη δίνουν στα νεύρα). Αλλά πραγματικά έτσι πιστεύω πως είναι: Κανείς δεν μπορεί να είναι αντικειμενικός με τον εαυτό του. Θα «χαϊδέψει» τα δικά του αυτιά, θα κλείσει τα μάτια σε κάποια λάθη του, θα «κλέψει» λίγο στην αυτοκριτική του. Κι αν δεν ακούσει την αλήθεια από κάποιον αντικειμενικό εξωτερικό παρατηρητή, τότε δε θα την παραδεχτεί ποτέ.

Σε τελική ανάλυση, καλύτερα να χάσεις λίγη αυτοεκτίμηση, παρά να χάσεις την αξιοπρέπειά σου, όταν όλοι καταλάβουν την αλήθεια που εσύ αρνείσαι να δεις. Έτσι δεν είναι;

Advertisements