Μου αρέσει το παζάρι βιβλίων της Κλαυθμώνος, γιατί εκεί μπορείς να βρεις πραγματικά οτιδήποτε: Ένα κομμουνιστικό βιβλίο του ’60, μία παλιά συλλογή κόμικς της οποίας την ύπαρξη αγνοούσες, ένα ημερολόγιο του 1989, ένα βιβλίο που σας είχε βάλει η δασκάλα να διαβάσετε στην 5η Δημοτικού…Και όλα αυτά σε εξευτελιστικές τιμές. Γι’αυτό και πηγαίνω κάθε χρόνο. Το μόνο κακό του είναι ότι συμβαίνει μόνο μία φορά το χρόνο.

Φέτος σχεδίαζα να πάω από τη μέρα που άνοιξε το παζάρι και, τηρώντας τις παραδόσεις, πήγα τελικά την τελευταία μέρα πριν κλείσει. Ευτυχώς, δεν τα είχαν πάρει όλα. Μετά από πολύ ψάξιμο και ακόμα περισσότερο ξεσκαρτάρισμα, κατέληξα σε τρία βιβλία: Ένα με politically correct παραμύθια για παιδιά, ένα Αθηναϊκό ημερολόγιο του 1997 και, τρίτο και καλύτερο, το «Ντόναλντ ο Απατεώνας», με υπότιτλο «Η Διήγηση του Ιμπεριαλισμού στα Παιδιά». Ειδικά αυτό το τελευταίο ήταν κεραυνοβόλος έρωτας. Πρόλαβα το τελευταίο – αυτό μάλλον σημαίνει ότι το θέμα ενδιέφερε κι άλλους καμμένους.

Ειλικρινά, δεν ξέρω τι περίμενα να διαβάσω σε ένα τέτοιο βιβλίο. Υποθέτω πως μου έκανε «κλικ» επειδή βλέπει τα αγαπημένα μου κόμικς από μία εντελώς διαφορετική σκοπιά – μου αρέσουν οι εναλλακτικές απόψεις και γενικά θέλω να έχω πάντα τουλάχιστον δύο απόψεις για το οποιοδήποτε θέμα. Και κάπως έτσι έχω μπροστά μου αυτή τη στιγμή την (ακραία) κομμουνιστική άποψη για τα κόμικς του Ντίσνεϋ.

Δεν το έχω τελειώσει ακόμα το βιβλίο, αλλά έχω ήδη καταλάβει αρκετά πράγματα. Ή τουλάχιστον έχω καταλάβει το σημαντικότερο: ότι οι συγγραφείς του έπιναν κάτι πολύ ενδιαφέρον (και πιθανότατα παραισθησιογόνο) όταν το έγραφαν. Θα μοιραστώ μαζί σας δύο αποσπάσματα από το βιβλίο, και νομίζω πως θα συμφωνήσετε με το συμπέρασμά μου.

Αλλά πρώτα, λίγα λόγια για το βιβλίο: Κυκλοφόρησε για πρώτη φορά στη Χιλή το 1971, την περίοδο που ο κομμουνιστής Σαλβαδόρ Αλιέντε είχε εκλεγεί πρόεδρος της χώρας και προωθούσε τις μεταρρυθμίσεις του. Όταν ο δικτάτορας Πινοσέτ τον ανέτρεψε, το 1973, 5.000 αντίτυπα του βιβλίου «πνίγηκαν» στη θάλασσα. Για να κυκλοφορήσει στις ΗΠΑ χρειάστηκαν δύο χρόνια δικαστικών αγώνων. Στην Ελλάδα εκδόθηκε για πρώτη φορά το 1979. Οι συγγραφείς του, Αρμάν Ματλάρ και Αριέλ Ντορφμάν, ως ερευνητές των ΜΜΕ, συμμετείχαν στην Λαϊκή Ενότητα του Αλιέντε, στο κομμάτι της πολιτιστικής παραγωγής, στο πλαίσιο της οποίας γράφτηκε και το συγκεκριμένο βιβλίο.

Αρκετά με τις εισαγωγές (με την ευκαιρία, να σημειώσω ότι το βιβλίο έχει τέσσερις – ναι, τέσσερις! – διαφορετικές εισαγωγές). Διαβάστε τα παρακάτω αποσπάσματα, και βγάλτε τα δικά σας συμπεράσματα.

ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΠΡΩΤΟ (σελ.68)

[…] τα ανηψάκια διαθέτουν ένα κλειδί για να μπουν στον κόσμο των μεγάλων και αυτό το κλειδί λειτουργεί κανονικά: είναι το Βιβλίο των Μικρών Εξερευνητών, η εγκυκλοπαίδεια της παραδοσιακής λογικής, που δίνει απάντηση σε όλα, ανοίγει τα πάντα, λύνει όλα τα τεχνικά προβλήματα, τα προβλήματα συμπεριφοράς, χώρου, ιστορικής εποχής και κατάστασης. Ακολουθήστε τις οδηγίες που αναγράφονται στο κουτί και θα λύσετε όλες σας τις απορίες. Είναι ένα συνονθύλευμα συνταγών που βοηθούν το παιδί να ελέγχει το μέλλον, κόβοντάς του τα φτερά, το εμποδίζουν να ακολουθήσει άλλους δρόμους από τους δρόμους του παρελθόντος και το καταδικάζουν να επαναλάβει τα πάντα. Όλα τα περάσματα έχουν ελεγχθεί και επιβεβαιωθεί από τον εμπνευστή αυτού του βιβλίου που, σαν δικαστήριο της ιστορίας και τράπεζα του νόμου, αφιερώνεται σε αυτούς που θα κληρονομήσουν τον κόσμο: ένα κόσμο που δεν επιφυλάσσει καμία έκπληξη, γιατί είναι χαραγμένος από πριν και για πάντα μέσα σε αυτή τη βιβλιοδετημένη κατήχηση όπου τα πάντα έχουν γραφτεί. Αρκεί να μπουν σε εφαρμογή οι οδηγίες του και ποτέ να μην πάψουν να το διαβάζουν.

ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΔΕΥΤΕΡΟ (σελ. 80-81)

[…] Η πόλη-τέρας αγγίζει τον παροξυσμό της νευρωτικής της αρρώστιας, όταν ο Ντόναλντ, για να βρει λίγο ύπνο τη νύχτα (τα φορτηγά μεταφορών περνάνε απ’το δρόμο του, φρενάρουν, πατάνε γκάζι, κορνάρουν), κλείνει το δρόμο μπροστά στο σπίτι του. Ένας αστυνομικός διαβάζει πρόστιμο. Ο Ντόναλντ διαμαρτύρεται: «Δεν έχω γραπτή άδεια, αλλά έχω δικαίωμα να κοιμάμαι ήσυχος». «Γελιέστε», απαντάει ο αστυνομικός. Και ο Ντόναλντ ξαμολιέται φρενιασμένα να αναζητήσει γραπτή άδεια: από το αστυνπμικό τμήμα στο σπίτι του αρχηγού της αστυνομίας, έπειτα στο σπίτι του Δημάρχου που υπογράφει μόνο «εντολές που έχουν τύχει της αποδοχής του δημοτικού συμβουλίου» (σημειώστε την ιεραρχική ακαμψία αυτής της γραφειοκρατίας, της γεμάτης απαγορεύσεις και προθεσμίες). Ο Ντόναλντ πρέπει να παρουσιάσει στο συμβούλιο μια διαμαρτυρία υπογεγραμμένη από αυτούς που μένουν στο δρόμο. Βγαίνει να εξερευνήσει τη ζούγκλα των γειτόνων του.Δε θα βρει ποτέ κανένα να συμφωνήσει μαζί του, να δώσει τη βοήθειά του, να καταλάβει ότι πρόκειται για κοινό αγώνα για την ησυχία τους. Τον διώχνουν με πιστολιές, κλωτσιές, μπουνιές, τον βάζουν να πληρώσει 50 δολλάρια για ένα αυτοκίνητο που μόλις ακούμπησε, πρέπει να πάει ως το Μαϊάμι για να βρει μια υπογραφή και όταν του λένε ότι ο γείτονας πήγε πίσω στη Λιμνούπολη, κοντεύει να λιποθυμήσει. Ο διευθυντής του ξενοδοχείου όμως τον κάνει να ξαναβρεί τις αισθήσεις του με ένα: «Κύριε, οφείλω να σας ενημερώσω ότι η ταρίφα για να κοιμηθελιτε στο χαλί είναι 30 δολλάρια τη νύχτα». Ένας άλλος γείτονας αρνείται να υπογράψει, πριν συμβουλευτεί τον δικηγόρο του (ακόμα 20 δολλάρια φεύγουν από την τσέπη του Ντόναλντ), τον δαγκώνει ένας σκύλος τη στιγμή που μια συμπαθητική γριούλα υπογράφει τη διαμαρτυρία, υποχρεώνεται να αγοράσει γυαλιά στον επόμενο (που απαιτεί χρυσό σκελετό = 300 δολλάρια) και για να τελειώσει, θα τον ακολουθήσει μέχρι τους καταρράκτες, όπου κάνει ακροβατικά, τέλος πέφτει στο νερό και η διαμαρτυρία σβήνεται. Τελικά, ξαναφτιάχνει τον κατάλογο (ο νυχτερινός ύπνος αξίζει όλες αυτές τις αναποδιές), αλλά εκείνη τη στιγμή τον πληροφορούν ότι το συμβούλιο θα αποφασίσει μετά 20 χρόνια. Σε μια τελευταία προσπάθεια, ο Ντόναλντ αγοράζει άλλο σπίτι. Όλα όμως πια, πηγαίνουν από το κακό στο χειρότερο. Μπροστά στις δυσκολίες του, το συμβούλιο απαγόρευσε την κυκλοφορία στην παλιά του γειτονιά και την έστρεψε προς τον καινούργιο του δρόμο. Ηθικό δίδαγμα: Μην προσπαθείτε ποτέ να αλλάξετε τίποτα! Βολέψτε τα με ό,τι έχετε! Όλα μπορούν να στραφούν εναντίον σας!

(Σας έπεισα;)

Advertisements