Ίσως θα έχετε παρατηρήσει ότι με κάποια θέματα ‘επικαιρότητας’ ασχολούμαι μετά από μία ή δύο εβδομάδες, όταν πια έχουν μπαγιατέψει. Ίσως αυτό μπορεί να αποδοθεί ως έλλειψη αντανακλαστικών, αν και προτιμώ να πιστεύω πως απλώς περιμένω να κάτσει η σκόνη, αντί να την προκαλέσω εγώ. Διαλέγετε και παίρνετε.

Σήμερα, λοιπόν, θέλω να πω κάποια πράγματα για το Μουσείο της Ακρόπολης. Κάποια πράγματα που δεν πολυακούστηκαν.

Ας αρχίσουμε από τα καλά νέα: Εδώ και κάποιες εβδομάδες, η Αθήνα κοσμείται από ένα πολύ όμορφο, φουτουριστικό στο σχεδιασμό και οικολογικό κτίριο, το οποίο τυγχάνει να είναι και μουσείο. Μου φαίνεται πολύ ωραία ιδέα ένα αριστούργημα της μοντέρνας τέχνης να φιλοξενεί τα αριστουργήματα της αρχαίας τέχνης. Επίσης, η καμπάνια που στήθηκε για τη διαφήμισή του, κυρίως στο εξωτερικό, πιθανότατα θα βγάλει τα λεφτά της.

Όμως, όπως συμβαίνει πάντα με καθετί σημαντικό, όλοι προσπαθούν να εκμεταλλευτούν προς ίδιον όφελος την επιτυχία του νέου μουσείου. Η κυβέρνηση, που το παρουσιάζει σαν δική της ιδέα, ενώ ο πρωθυπουργός της έπαιζε ακόμα με τα σφηνοτουβλάκια του όταν αυτή η ιδέα έπεσε στο τραπέζι για πρώτη φορά. Το ΠΑΣΟΚ, που θέλει να εκμεταλλευτεί το γεγονός ότι ο άνθρωπος που πίεσε περισσότερο από οποιονδήποτε άλλο για την ανέγερση αυτού του μουσείου, η Μελίνα Μερκούρη, ήταν στέλεχος της παράταξης (κι ας την αντιμετώπιζαν τότε οι συνάδελφοί της λες και ήταν η τρελή του χωριού). Και ένας ολόκληρος λαός απαιτεί να αποκατασταθεί μια ιστορική αδικία.

Τα δύο πρώτα ήταν απολύτως αναμενόμενα – γιατί άλλο πράγμα ο (εποχικός) πολιτισμός κι άλλο ο πολιτικός πολιτισμός. Αλλά ο απλός κόσμος; Τι να τα κάνει τα μάρμαρα του Έλγιν; Είναι τόσο χρήσιμα, τελικά;

Τις μέρες πριν και μετά τα εγκαίνια βαρέθηκα να ακούω την ίδια κασέτα: Οι κακοί Άγγλοι, που μας κλέψανε τα μάρμαρα και τώρα δε μας τα δίνουν πίσω. Κυρία, κυρία, ο Έλγιν μου πήρε το χάρακα! Πείτε του κάτι!

Ακούστε τώρα και κάτι που δεν άκουσα κανέναν να λέει: Το αν θα επιστρέψουν ή όχι τα ελγίνεια μάρμαρα στην Ελλάδα δεν είναι εθνικό θέμα. Εθνικό θέμα είναι το πώς θα καταπολεμηθεί η φτώχεια, η ανεργία και η εξαθλίωση των μεταναστών. Και ούτε είναι λόγος εθνικής υπερηφάνειας τα εγκαίνια ενός μουσείου, όπως δεν είναι ούτε ένα ευρωπαϊκό πρωτάθλημα μπάσκετ ή ένα χρυσό μετάλλιο στα 100 μέτρα. Δυστυχώς, ο πιο πρόσφατος λόγος εθνικής υπερηφάνειας ήταν το 1973, με το Πολυτεχνείο. Απ’το ’70 και μετά μας έχουν πνίξει τα σκατά, που λέει κι ο Παπακωνσταντίνου.

Να διευκρινίσω σε αυτό το σημείο το εξής: Ναι, πιστεύω πως θα ήταν καλύτερο τα ελγίνεια να εκτεθούν στο μουσείο της Ακρόπολης, αφενός επειδή με απάτη βρέθηκαν στην Αγγλία, αφετέρου επειδή αποτελούν κομμάτι ενός αρχαίου μνημείου και θα ταίριαζαν περισσότερο δίπλα σε αυτό το μνημείο, παρά μερικές εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά. Ναι, πρόκειται για μία κατάφωρη ιστορική αδικία. Ε, και λοιπόν; Άντε και μας τα δώσανε τα μάρμαρα. Μπορεί άμα τους πετύχουμε σε καλή μέρα να μας πουν και μια συγνώμη. Και μετά; Ε, μετά θα μπουν στο μουσείο, θα γίνει ένας πάταγος στην αρχή, μετά θα κοπάσει και θα μας μείνει ένα απροσδιόριστο αίσθημα ‘εθνικής δικαίωσης’. Το τότε κυβερνόν κόμμα θα καρπωθεί αυτήν την ‘εθνική επιτυχία’ και από παντού θα ακούγονται χαρωπές κραυγές εθνικής αποβλάκωσης. Ναι, με πείσατε: Αν κάτι χρειάζομαι αυτήν τη στιγμή, είναι τα ελγίνεια μάρμαρα. Δεν μπορώ να ζήσω χωρίς αυτά.

Αλήθεια, όλοι αυτοί που κόπτονται για τα μάρμαρα, πώς και δεν έχουν κάνει ακόμα καμιά κίνηση για τη Νίκη της Σαμοθράκης; Την Αφροδίτη της Μήλου; Δε θα τους αρέσουν, μάλλον, σιγά τα αγάλματα, μωρέ…Τι, επειδή τα έχουν βάλει σε ειδικές αίθουσες, σαν αριστουργήματα της παγκόσμιας τέχνης; Έλα μωρέ, τι ξέρουν από τέχνη οι Γάλλοι; Έναν ιμπρεσιονισμό κι έναν ντανταϊσμό βγάλανε όλα κι όλα…

Άλλο πάλι και τούτο. Οι σύγχρονοι Έλληνες νομίζουν πως έχουν κουλτούρα και πολιτισμό, επειδή πριν από 2500 χρόνια οι κάτοικοι αυτής της περιοχής είχαν έναν πολιτισμό που ήταν μπροστά από την εποχή τους. Σαν να λέμε ότι εγώ θεωρώ τον εαυτό μου μεγάλο πολεμιστή, επειδή στη γειτονιά που μένω γεννήθηκε ο Καραϊσκάκης. Δε στέκει, ρε παιδιά, τι να κάνουμε;

Μερικά πράγματα νομίζουμε πως μας ανήκουν, ενώ δεν είναι έτσι. Η Ακρόπολη και τα μάρμαρά της δεν ανήκουν ούτε στο βρετανικό μουσείο, ούτε στο μουσείο της Ακρόπολης, ούτε στους μικρόψυχους πολιτικούς, ούτε συλλογικά σε όλους τους Έλληνες. Η Ακρόπολη ανήκει στον Ικτίνο και τον Καλλικράτη, και όσους αποφάσισαν την ανέγερσή της. Δεν χτίστηκε για να τη βλέπουμε σήμερα και να υπερηφανευόμαστε ότι είναι ‘δικιά μας’ στους τουρίστες.

Η Ακρόπολη ανήκει στον βράχο της. Ας την αφήσουμε στην ησυχία της.

Advertisements