Η εποχή στην οποία γεννηθήκαμε και ζούμε είναι εκπληκτική. Είναι η εποχή που ένας σωρός από σκουπίδια μπορεί να θεωρηθεί έργο τέχνης και να κοστολογείται (αλλά και να αξίζει;) 1 εκατομμύριο ευρώ. Είναι η εποχή που ένας 17χρονος αφρικανός πρόσφυγας που δεν έχει δει μπάλα στη ζωή του παρουσιάζεται από την ομάδα που τον απέκτησε σαν «μαύρο διαμάντι». Είναι η εποχή που το περιτύλιγμα ενός δώρου μετράει το ίδιο με (ή και περισσότερο από) το περιεχόμενο. Είναι η εποχή που μια παράλογη κραυγή θεωρείται πιο αξιόπιστη από έναν λογικό ψίθυρο. Είναι η εποχή μας.

Σάββατο, ώρα 1 μετά τα μεσάνυχτα, σε καφετέρια της Γλυφάδας. Μια παρέα κάθεται γελώντας σε ένα τραπέζι και όλοι αρχίζουν να περιεργάζονται τον κατάλογο. Αμέσως, το μάτι πέφτει σε ένα γλυκό που δεν περνάει απαρατήρητο: «Συμφωνία σοκολάτας». Απόλυτα εύηχο, απόλυτα σαγηνευτικό, απόλυτα ακαταμάχητο. Γιατί στο μυαλό σου έρχεται αμέσως η Σκάλα του Μιλάνου και μέσα της ένας μαέστρος που διευθύνει αρμονικά ένα κονσέρτο ατελείωτης σοκολάτας, την οποία και φαντάζεσαι να καταλήγει στο στόμα σου. Σκούπισε τα σάλια από το πληκτρολόγιο, μπορεί να πάθει τίποτα.
Εμπιστευόμενοι την φαντασία τους (και μόνο), οι φίλοι μας πέφτουν στην ίδια παγίδα που πέφτει το παιδάκι που ενθουσιάζεται από το εντυπωσιακό τρέιλερ μιας ηλίθιας ταινίας. Και όταν έρχεται το γλυκό, το κοιτούν με το ίδιο απορημένο βλέμμα του μικρού παιδιού που άλλο περίμενε και άλλο είδε. Και στο τέλος της βραδιάς, αναρωτιούνται γιατί έδωσαν τόσα λεφτά γι’αυτήν την μπούρδα, ακριβώς όπως και το παιδάκι στο σινεμά.
Γιατί ο μαγαζάτορας είναι έξυπνος: Έδωσε στο χειρότερο γλυκό του το πιο ωραίο όνομα. Έτσι, πριν προλάβει ο εγκέφαλος να μπει σε λειτουργία και να σκεφτεί λογικά, ο παρορμητικός πελάτης έχει ήδη παραγγείλει την πιο φάλτσα συμφωνία σοκολάτας που έγινε ποτέ. Αυτό λέγεται marketing: Να αναγκάζεις τους καταναλωτές να αγοράσουν πριν προλάβουν να σκεφτούν.
Με τις σπουδές που έχω κάνει, θα μπορούσα να γίνω διαφημιστής. Κι όμως, ήταν το πρώτο επάγγελμα που απέρριψα χωρίς πολλή σκέψη. Γιατί δεν μου αρκεί να βγάζω λεφτά από το επάγγελμά μου, θέλω να είμαι και χρήσιμος. Να ενημερώνω τον κόσμο – το όνειρό μου. Να υπερασπίζομαι τους αδικημένους στα δικαστήρια – το όνειρο του πατέρα μου, που μάλλον θα μείνει όνειρο. Να σκαρφίζομαι επικοινωνιακά τρικ για να οδηγώ τον κόσμο στον υπερκαταναλωτισμό – όχι, αυτό δεν είναι το όνειρο κανενός, με όλο το σεβασμό προς τους απανταχού διαφημιστές.
Δεν θα ξεχάσω ποτέ αυτό το σχέδιο που είχα δει σε μία ιταλική ιστορία κόμικ με τον Ντόναλντ Ντακ: Ένα μικρό πουλί με χαζοχαρούμενη έκφραση στο πρόσωπο (ο καταναλωτής), καταβροχθίζει μια σειρά από σπόρους (διαφημίσεις), που οδηγούν σε έναν καλοντυμένο, χαμογελαστό κύριο (παραγωγός), ο οποίος κρατάει πίσω από την πλάτη του ένα τεράστιο σφυρί (προϊόν). Δεν νομίζω ότι μπορεί κανείς να περιγράψει καλύτερα το φαινόμενο της διαφήμισης – και μετά με λένε ανώριμο επειδή διαβάζω ακόμα κόμικς.
Ηθικό δίδαγμα: Προσέχουμε για να έχουμε. Γιατί αυτό που ένας διαφημιστής αποκαλεί «πανδαισία/συμφωνία/έκρηξη/απόλαυση σοκολάτας» μπορεί στην γλώσσα των κοινών θνητών να μεταφράζεται σε «άνοστο παστάκι με φράουλες και λίγο σιρόπι σοκολάτας για ξεκάρφωμα». Γιατί αυτό που ένας πυροβολημένος κριτικός τέχνης αποκαλεί «αριστούργημα της σύγχρονης τέχνης» μπορεί να είναι απλά μία άμορφη μάζα από σιδερικά. Γιατί ο ποδοσφαιριστής που διαφημίζεται ως «μαύρο διαμάντι» ίσως να μην ξέρει τι σημαίνει οφσάιντ. Γιατί το χρυσοποίκιλτο περιτύλιγμα μπορεί να κρύβει μέσα του μία σακούλα με σκατά. Γιατί η παράλογη κραυγή μπορεί να οδηγήσει σε συνέπειες που ένας λογικός ψίθυρος θα είχε προβλέψει και αποφύγει. Γιατί αυτή είναι η εποχή μας…

Advertisements